Người cao tuổi dùng giọng nói để hẹn giờ và báo thức là cách vào trợ lý dễ nhất, vì câu lệnh ngắn, kết quả nghe được ngay và sai thì cũng ít hậu quả. Chỉ cần nói "hẹn giờ hai mươi phút" khi bắc nồi canh, hoặc "báo thức năm giờ sáng" trước khi ngủ, máy sẽ kêu đúng lúc mà không phải đeo kính tìm biểu tượng đồng hồ.
Bài này đi qua những việc hằng ngày mà hẹn giờ bằng giọng nói giúp thật: nấu nướng, tắt bếp, giờ đón cháu, giờ ra chợ, giờ tưới cây. Có phần cách đặt tên cho lời nhắc để khi chuông kêu ông bà biết ngay kêu vì việc gì, và những lỗi hay gặp như chuông kêu nhỏ quá, kêu sai ngày, hay hai hẹn giờ chồng nhau. Nhắc uống thuốc theo đơn có bài riêng ở danh mục nhắc thuốc và lịch khám.
Hẹn giờ, báo thức và lời nhắc khác nhau thế nào
Ba tính năng này nghe giống nhau nhưng dùng cho ba việc khác nhau, và khi người lớn tuổi lẫn chúng là chuông kêu không đúng ý. Hẹn giờ là đếm ngược một khoảng thời gian tính từ lúc nói: "hẹn giờ mười lăm phút" thì mười lăm phút sau kêu. Nó hợp với nấu ăn, ngâm đồ, phơi đồ, nghỉ trưa.
Báo thức kêu vào một giờ cố định trên đồng hồ: "báo thức sáu giờ sáng". Báo thức có thể lặp lại hằng ngày hoặc vào các ngày trong tuần. Nó hợp với giờ dậy, giờ đi tập buổi sáng, giờ đón cháu tan học.
Lời nhắc là một câu nhắn kèm thời điểm: "nhắc bà lúc bốn giờ chiều đi đón bé Na". Khi đến giờ, máy hiện hoặc đọc lên nội dung. Lời nhắc khác báo thức ở chỗ có chữ, có nội dung việc cần làm, nên hữu ích với người hay quên chuông kêu là để làm gì.
Quy tắc dễ nhớ cho ông bà: việc tính bằng phút thì nói "hẹn giờ", việc vào giờ cố định thì nói "báo thức", việc cần nhớ nội dung thì nói "nhắc". Con cháu viết ba dòng này lên một tờ giấy là đủ.
Câu lệnh mẫu cho từng việc trong ngày
Câu ngắn, có con số rõ và có tên việc là dễ trúng nhất. Các câu dưới đây dùng được với phần lớn trợ lý nghe tiếng Việt, nhưng cách nói chính xác có thể khác nhau giữa các dòng máy và phiên bản, bạn thử trước trên máy của ông bà.
| Việc | Câu nói mẫu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Luộc rau, nấu canh | "Hẹn giờ mười phút" | Nói khi vừa bật bếp |
| Nồi hầm, kho cá | "Hẹn giờ bốn mươi phút tên là kho cá" | Đặt tên để khỏi nhầm khi có hai nồi |
| Ngủ trưa | "Hẹn giờ ba mươi phút" | Tránh ngủ trưa quá dài |
| Dậy sớm đi chợ | "Báo thức năm giờ rưỡi sáng mai" | Nói rõ "sáng" để khỏi đặt nhầm buổi chiều |
| Đón cháu hằng ngày | "Báo thức bốn giờ chiều các ngày trong tuần" | Kiểm có bỏ thứ Bảy, Chủ nhật không |
| Việc cần nhớ nội dung | "Nhắc bà bảy giờ tối gọi cho chú Tư" | Máy đọc lại nội dung khi đến giờ |
| Hỏi lại | "Còn bao nhiêu phút?" | Hữu ích khi đang nấu dở |
| Tắt chuông | "Dừng" hoặc "Tắt" | Dạy câu này đầu tiên |
Khi có hai hẹn giờ cùng lúc, máy có thể hỏi "Bạn muốn dừng hẹn giờ nào?". Đặt tên cho từng hẹn giờ ngay từ đầu, như "kho cá", "luộc rau", giúp tránh câu hỏi lại này.
Nấu ăn an toàn hơn nhờ hẹn giờ, nhưng đừng giao hết cho máy
Hẹn giờ ngay khi bật bếp, không đợi lát nữa. Người lớn tuổi hay bắc nồi rồi đi làm việc khác, đến khi nhớ ra thì nồi đã khô. Tập thói quen bật bếp là nói hẹn giờ liền, coi hai việc đó như một.
Đặt hẹn giờ ngắn hơn thời gian cần. Nồi kho cần bốn mươi phút thì hẹn ba mươi phút để quay lại kiểm tra. Hẹn giờ nhắc người quay lại xem, không phải để tắt bếp hộ.
Mang theo điện thoại khi rời bếp. Chuông từ máy để trong bếp có thể không nghe thấy nếu ông bà ra vườn hoặc lên tầng. Loa thông minh đặt ở phòng khách cũng vậy. Tốt nhất là chuông kêu ở chỗ người đang ở.
Máy không biết bếp có đang bật hay không. Hẹn giờ chỉ là chuông. Nếu chuông kêu mà ông bà không nghe, bếp vẫn cháy. Với người hay quên, gia đình nên bàn thêm các biện pháp an toàn trong nhà, phần này có ở danh mục an toàn và gọi cứu giúp.
Khi ngửi thấy mùi khét, mùi gas. Tắt bếp, mở cửa, không bật tắt công tắc điện, ra khỏi nhà và gọi người hỗ trợ; có cháy thì gọi 114. Không đứng hỏi trợ lý nên làm gì.
Cài báo thức lặp lại cho nếp sinh hoạt hằng ngày
Báo thức lặp lại giúp người lớn tuổi giữ nhịp ngày, nhất là người sống một mình hoặc mới nghỉ hưu. Con cháu ngồi cùng ông bà cài một lần, sau đó ông bà tự sửa bằng giọng nói.
- Hỏi ông bà những mốc giờ cố định trong ngày: giờ dậy, giờ tập thể dục, giờ ra chợ, giờ đón cháu, giờ xem chương trình yêu thích. Thường chỉ ba đến năm mốc.
- Với mỗi mốc, nói một câu báo thức có chữ "hằng ngày" hoặc "các ngày trong tuần". Ví dụ: "Báo thức sáu giờ sáng hằng ngày tên là đi tập".
- Mở ứng dụng đồng hồ để kiểm máy đã lưu đúng giờ, đúng ngày lặp và đúng tên. Lỗi thường gặp là sáu giờ chiều thay vì sáu giờ sáng.
- Chọn âm báo dễ nghe với ông bà. Người lớn tuổi thường nghe kém ở âm cao, nên âm trầm, nhịp chậm, hoặc tiếng chuông kiểu cổ dễ nghe hơn tiếng bíp cao.
- Bật rung kèm chuông nếu ông bà hay để máy trong túi áo.
- Tắt báo thức các ngày không cần, như ngày cháu nghỉ học. Ông bà nói "tắt báo thức đón cháu ngày mai" hoặc con cháu tắt giúp.
- Mỗi tháng xem lại một lần, xoá các báo thức đã hết dùng để danh sách gọn.
Khi báo thức có tên, nhiều máy đọc tên đó lên lúc kêu. Ông bà nghe "đón cháu" là biết ngay đứng dậy đi, không phải nhìn màn hình đoán vì sao chuông kêu.
Lỗi hay gặp: chuông nhỏ, kêu sai giờ, không kêu
Lỗi phổ biến nhất là chuông nhỏ quá. Âm lượng báo thức trên nhiều máy tách riêng với âm lượng cuộc gọi và âm lượng nhạc. Ông bà tăng âm lượng cuộc gọi mà không tăng âm lượng báo thức, nên chuông vẫn nhỏ. Bạn vào phần âm thanh, tìm thanh âm lượng báo thức và kéo lên gần tối đa.
Lỗi thứ hai là chế độ không làm phiền hoặc chế độ ngủ tắt luôn tiếng của lời nhắc. Thường báo thức vẫn kêu khi bật không làm phiền, nhưng lời nhắc thì có thể bị tắt tiếng tuỳ cài đặt. Kiểm trong phần cài đặt không làm phiền xem lời nhắc có được phép kêu không.
Lỗi thứ ba là máy nghe nhầm con số. "Mười lăm" và "năm mươi" là cặp dễ nhầm, nhất là khi nói nhanh. Sau khi đặt, máy thường đọc lại "Đã hẹn giờ mười lăm phút"; dạy ông bà nghe câu đọc lại đó, nếu sai thì nói "Huỷ" rồi nói lại chậm hơn.
Lỗi cuối là máy hết pin trong đêm nên sáng không kêu. Người lớn tuổi hay quên sạc. Đặt sạc cố định cạnh giường và tập thói quen cắm sạc khi đi ngủ, hoặc dùng thêm một đồng hồ báo thức thường cho việc quan trọng.
Loa thông minh hay điện thoại: đặt chuông ở đâu
Nếu nhà có loa thông minh, hẹn giờ trên loa có lợi là ông bà nói được khi tay đang ướt hoặc đang cầm dao, không cần chạm gì. Loa thường kêu to hơn điện thoại và đặt cố định ở bếp hay phòng khách. Nhược điểm là loa đứng một chỗ: ông bà ra sân thì không nghe.
Điện thoại thì đi theo người, nhưng phải cầm lên hoặc nhấn nút mới gọi được trợ lý, trừ khi bật câu đánh thức. Với người lớn tuổi, cách kết hợp hay dùng là: hẹn giờ nấu ăn trên loa ở bếp vì tay bận, báo thức và lời nhắc trên điện thoại vì cần đi theo người.
Dù chọn cách nào, nên chọn một chỗ cố định trong nhà làm nơi đặt thiết bị nhận lệnh. Người lớn tuổi nhớ chỗ tốt hơn nhớ thao tác. Khi đã quen "nói với cái loa trong bếp", ông bà sẽ dùng mà không phải nghĩ. Tiêu chí chọn loa cho người cao tuổi có bài riêng trong danh mục này; ở đây không gợi ý hãng hay mẫu nào.
Buổi tập mười lăm phút để ông bà tự đặt, tự sửa
Cài giúp thì nhanh, nhưng ông bà chỉ dùng lâu dài khi tự làm được. Một buổi tập ngắn, làm trên chính máy của ông bà, đáng giá hơn nhiều lần cài hộ. Chọn lúc ông bà khoẻ, không vội, không có cháu nhỏ chạy quanh.
- Bắt đầu bằng việc dừng chuông. Bạn đặt một hẹn giờ một phút, để chuông kêu, rồi để ông bà tự nói "Dừng". Người lớn tuổi yên tâm hơn hẳn khi biết chắc tắt được tiếng kêu.
- Cho ông bà tự nói một hẹn giờ ngắn, hai hoặc ba phút, và chờ cùng nhau đến lúc kêu. Thấy máy làm đúng điều mình nói là bước tạo lòng tin.
- Tập câu hỏi lại "Còn bao nhiêu phút?" trong lúc hẹn giờ đang chạy.
- Tập một báo thức cho sáng mai, rồi mở ứng dụng đồng hồ chỉ cho ông bà chỗ nó nằm, để biết cách kiểm mà không cần hỏi máy.
- Tập một lời nhắc có nội dung, ví dụ "nhắc bà tám giờ tối gọi cho con Hai". Đến giờ, bạn gọi điện hỏi ông bà máy đã nhắc chưa.
- Kết thúc bằng câu huỷ: đặt một hẹn giờ rồi để ông bà tự nói "Huỷ hẹn giờ".
Sau buổi tập, để lại một tờ giấy ghi sáu câu vừa tập, chữ to, dán cạnh bếp hoặc cạnh giường. Tuần sau gọi điện hỏi ông bà đã dùng câu nào, câu nào máy không hiểu, rồi sửa cách nói cho phù hợp. Đừng dạy thêm tính năng mới trước khi các câu cũ đã thành thói quen. Người lớn tuổi học chậm hơn ở thao tác nhưng nhớ rất lâu khi đã quen tay, quen miệng; vội vàng dạy nhiều thứ một lúc thường khiến họ bỏ cả những gì đã làm được.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà có thể hẹn nhiều giờ cùng lúc không?
Phần lớn trợ lý cho đặt nhiều hẹn giờ song song, nhưng khi có từ hai cái trở lên thì nên đặt tên cho từng cái, như "kho cá", "nấu cơm". Không đặt tên thì lúc chuông kêu ông bà khó biết là nồi nào, và lúc muốn dừng máy sẽ hỏi lại.
Báo thức có kêu khi điện thoại tắt tiếng không?
Trên nhiều máy, báo thức vẫn kêu khi gạt nút im lặng, vì âm lượng báo thức tách riêng. Nhưng không phải máy nào cũng vậy và lời nhắc có thể bị tắt tiếng. Cách chắc nhất là thử một báo thức sau hai phút khi máy đang ở chế độ im lặng.
Có nên dùng hẹn giờ thay cho nhắc uống thuốc không?
Hẹn giờ và báo thức dùng được làm chuông nhắc, nhưng việc uống thuốc cần theo đúng đơn bác sĩ và cần cách đánh dấu đã uống hay chưa. Danh mục nhắc thuốc và lịch khám của trang có cách kết hợp chuông nhắc với hộp chia thuốc; không tự đổi giờ hay liều thuốc.
Người lớn tuổi nghe kém có nghe được chuông không?
Nhiều người nghe kém ở âm cao nên chọn âm báo trầm, nhịp chậm và bật thêm rung. Một số máy có tuỳ chọn nháy đèn khi có thông báo, nằm trong phần trợ năng. Với người nghe kém nhiều, danh mục hỗ trợ người khiếm thính có thêm các cách báo bằng rung và đèn.
Làm sao xoá các báo thức cũ ông bà đã đặt nhầm?
Nói "xoá tất cả báo thức" nếu trợ lý hỗ trợ, hoặc mở ứng dụng đồng hồ và xoá từng cái. Nên làm cùng ông bà để ông bà biết báo thức nào còn. Xoá xong, đặt lại các báo thức cần thiết có tên rõ ràng.
Hẹn giờ bằng giọng nói có cần mạng Internet không?
Tuỳ máy. Một số trợ lý xử lý hẹn giờ ngay trên máy, một số cần mạng để hiểu câu nói. Nếu nhà ông bà ở vùng sóng yếu, thử tắt mạng rồi nói một hẹn giờ để biết máy có làm được không, tránh trường hợp mất mạng đúng lúc đang nấu.